3 februari 2009

TheaterCentraal.nl stopt met Radiather

Radiather, het wekelijkse radioprogramma dat TheaterCentraal.nl in samenwerking met AmsterdamFM sinds maart 2008 maakt, houdt op te bestaan. De laatste uitzending met als onderwerp peuter- en kleutertheater en het internationale festival 2 Turven Hoog, dat dit weekend voor de tiende keer plaats vindt in Almere, wordt vanmiddag om 14.00 uur live uitgezonden vanuit de Centrale Bibliotheek in Amsterdam. Directe aanleiding voor het stopzetten van het enige programma dat zich exclusief aan de podiumkunsten wijdt, is het gebrek aan financiële middelen.

„In maart zijn we gestart met een pilot van Radiather met als doel te onderzoeken hoe haalbaar het maken van een wekelijks live radioprogramma was”, vertelt Gigi Schuiten, hoofdredacteur van TheaterCentraal.nl. „We ontdekten al snel dat het invullen van een uitzending waarbinnen we drie gasten aan tafel nodigen om een onderwerp uit te diepen, en dat omlijst wordt door twee live rubrieken en drie tot vier nummers live muziek erg tijdrovend is. Bovendien zijn we ambitieus, en willen we vooral steeds betere programma’s maken, nog veel meer research doen. Dat is lastig voor een organisatie zonder noemenswaardige inkomsten en die uitsluitend met vrijwilligers werkt. Uiteindelijk moeten veel van de taken die bij het maken van radio komen kijken tijdens kantooruren uitgevoerd worden, in tegenstelling tot de geschreven theaterjournalistiek die onze mensen grotendeels in de avonduren kunnen bedrijven.”
Radiather maakte het afgelopen jaar bijzondere en spraakmakende uitzendingen met opmerkelijke en vaak bekende gasten. „Na een paar uitzendingen, wist vrijwel iedere theatermaker die we benaderden wat Radiather was, en we kregen zelden nee op rekwest. Alleen bij de uitzending over oudere acteurs met als titel ‘Oude glorie, vergane glorie’ bleek het onderwerp wat gevoelig te liggen. Uiteindelijk werd dat wel een van onze leukste uitzendingen met een dolgezellige TheaterBorrel toe”, lacht Schuiten.
De TheaterBorrel was een initiatief dat aan Radiather gekoppeld werd en waarbij publiek en gasten de kans kregen onder het genot van een drankje en hapje in een nabijgelegen café na te praten en elkaar beter te leren kennen. „Dat was vooral qua netwerken voor theatermakers een schot in de roos. Vaak ontstonden tijdens die borrels al afspraken voor mogelijke samenwerkingsverbanden of om elkaars voorstellingen bezoeken.”

Subsidie
Na afsluiting van de uit 16 afleveringen bestaande pilot, vroeg Radiather subsidie aan bij zowel het NFPK+ als het Mondriaan fonds. „Uit de voorgesprekken leidden we af, dat we een goede kans maakten omdat beide subsidiegevers enthousiast waren over het programma en onze toekomstplannen. De teleurstelling was dan ook groot toen we eind december twee afwijzingen ontvingen, die er beide min of meer op neerkwamen dat de fondsen wel de kwaliteit en de potentie van de door ons geschetste toekomstplannen voor Radiather zagen, maar ons toch niet wilden ondersteunen in de eerste fase daarvoor: de periode die we nodig hebben om die plannen te kunnen realiseren. Ironisch genoeg kregen we die uitslagen terwijl we druk bezig waren met de productie van de driedubbele live uitzending op 30 december, waarin we afscheid namen van tal van makers en gezelschappen die buiten de subsidiecarrousel zijn gevallen. We hebben overwogen om die uitzending ook tot ons afscheid te maken maar besloten, gestimuleerd en geïnspireerd door de bijval van theaterland, toch te proberen een doorstart te maken zonder geld.
De afgelopen maand is helaas gebleken dat dit niet haalbaar is”, verzucht Schuiten. Gert-Jan Stam, een van de presentatoren en hoofdredacteur van Radiather, moest zich in januari terugtrekken vanwege het uitblijven van subsidie omdat zijn reguliere werk zich niet langer liet combineren met het pro bono maken van het radioprogramma. „Half januari maakten we de stand van zaken op, en bleek dat er door veranderingen in werk- en opleidingsroosters geen van de bureauredacteuren nog op dinsdagmiddag bij de uitzending aanwezig kon zijn. Verder was er geen enkel uitzicht op dat we Stam op korte termijn konden vervangen, en moesten we onder ogen zien dat zelfs in het meest rooskleurige scenario we het nog zeker een half jaar zonder budget moesten zien te klaren. Ook mijn agenda laat, in combinatie met het hoofdredacteurschap van TheaterCentraal.nl en mijn freelance praktijk te weinig ruimte om die kar goed te kunnen trekken. Dus hebben we tijdens de laatste bestuursvergadering de knoop doorgehakt en besloten dat we beter één project goed, dan twee half kunnen doen. Voorlopig richt ik me dus weer helemaal op het digitale theatermagazine en leggen we Radiather op de plank.”

Pijnlijk
Achter de schermen blijft Schuiten wel zoeken naar mogelijkheden om het radioprogramma nieuw leven in te blazen. „Radiather was en is beslist een kwalitatieve en wat mij betreft zelfs noodzakelijke toevoeging op het gebied van de theaterjournalistiek, dat steeds meer aan terrein in moet boeten. Ik vind het eigenlijk heel pijnlijk om te zien dat een project dat zo’n groot draagvlak onder theatermakers heeft, en zich beslist kan beroepen op een groot toekomstperspectief, moet buigen voor de starre criteria van de fondsen. Maar goed, op die manier hebben we ons in 2008 voortdurend kunnen verwonderen, verbazen en ergeren aan allerlei merkwaardige en soms ronduit absurde adviezen van de diverse fondsen. En ook voor TheaterCentraal.nl, dat zich de afgelopen jaren toch echt wel heeft bewezen als medium, kloppen we nog steeds vergeefs op deuren. Bij de VandenEnde Foundation wist een medewerker ons binnen twee minuten telefoongesprek al te vertellen dat een aanvraag indienen volstrekt zinloos was”, grinnikt Schuiten. „Ik vind dat zo’n bizarre manier van opereren, dat ik daar echt alleen maar om kan lachen.”
Ontmoedigd raakt de hoofdredacteur er niet van. „Welnee, we doen het al vanaf seizoen 2005/2006 zonder subsidie, en zien de verkoop van advertenties ieder jaar toenemen. In feite is het zelfs zo dat wanneer ieder gezelschap voor één productie per jaar een advertentie af zou nemen, we niet eens subsidie aan hoeven te vragen. Die budgetten voor publiciteit zijn er onder de makers; we moeten ze er alleen nog beter van doordringen dat adverteren op onze site niet alleen gunstig is voor henzelf, maar dat het er ook voor zorgt dat TheaterCentraal.nl steeds meer producties kan recenseren en voorbeschouwen. En dat we dan wel een radioprogramma als Radiather kunnen maken.”

Jeugd- en jongerentheater
Dat Schuiten niet bij de pakken neer gaat zitten, blijkt wel uit haar plannen voor TheaterCentraal.nl. „Doordat het radiomaken zoveel tijd vroeg, moest ik vorig jaar noodgedwongen stoppen met recenseren. Dat pak ik nu direct weer op. De tijd die dat vraagt, kan ik grotendeels uit avonden en weekenden putten en dat conflicteert niet met het freelancen op het gebied van tekst, redactie, publiciteit en webdesign waarmee ik mijn brood verdien. Ik wil al heel lang het onderdeel jeugd- en jongerentheater op de website fors uitbreiden omdat het me stoort dat daar zo weinig aandacht in de kunstkritiek voor is. Die discipline wordt in mijn optiek niet alleen erg ondergewaardeerd maar ook erg onderschat. Neem nu 2 Turven Hoog, het enige internationale theaterfestival voor peuters- en kleuters dat Nederland kent, daar is nauwelijks een recensent naar toe te krijgen. Maar wie daar rondloopt, ziet onmiddellijk dat theater voor de allerkleinsten beslist geen nonsens is, laat staan een makkelijke discipline. Het vraagt het uiterste van makers om een goede, gelaagde vorm te vinden waarin de verschillende leeftijdsgroepen op hun eigen niveau worden aangesproken, en te zorgen dat het voor de kleinsten niet te moeilijk en voor de ouderen niet te saai wordt. Veel peuter- en kleutertheater slaagt er tegenwoordig in zelfs de volwassenen te beroeren, en een festival als 2 Turven Hoog heeft een belangrijke rol in de ontwikkeling van deze kunstvorm gespeeld. Ik vind het heerlijk om daar dit weekend weer als recensent rond te mogen lopen en me te verwonderen en te verbazen over hoe snel en fantasievol die hummels wat ze hebben gezien en meegemaakt, vertalen in hun spel en eigen verhaaltjes. Dus ja, ik verheug me er erg op mijn pen weer op te kunnen nemen en als theaterjournalist te proberen mijn kritische steentje bij te dragen aan de verdere groei van jeugdtheater.”
Het is dan ook geen toeval dat de laatste uitzending van Radiather over peuter- en kleutertheater gaat en dat daarbij niet alleen Ingrid Wollf, artistiek leider van het 2 Turven Hoog festival en Peter Lanting van Bureau Vanaf 2, maar ook Anita Twaalfhoven, journalist en criticus aan tafel is uitgenodigd. „Ik vond dat zowel een mooie, voorlopige afsluiting van het radioavontuur, als een symbolische opmaat naar waar ik me de komende tijd mee bezig ga houden en hard voor wil maken.”